Week van de ouderenpsychiatrie 2024

Gert-Jan, je bent sinds 2024 voorzitter van de afdeling ouderen van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. Wat drijft jou in je vak als psychiater?

Mijn primaire drijfveer is altijd geweest om een bijdrage te leveren om de zorg voor patiënten met psychische stoornissen op een hoger niveau te krijgen. Daarom heb ik vanaf het moment dat ik als psychiater ben gaan werken een combinatie gezocht van hoogwaardige zorg, innovatie van behandeling, bijdragen aan opleidingen, kennisverspreiding en wetenschappelijk onderzoek (m.n. naar het verbeteren van behandelingen). Mijn focus ligt bij mensen met complexe angst-, dwangstoornissen en ptss (over de gehele levensloop), en sinds een aantal jaren ook meer bij depressie, met het accent op psychologische behandelingen en de augmentatie daarvan.

Waarom vind je de oudere doelgroep zo belangrijk?

Ik heb een keuzestage gedaan in de klinische ouderenpsychiatrie bij toen nog het algemeen psychiatrisch ziekenhuis Wolfheze (nog voordat het een aandachtsgebied was) en heb dat als heel positief ervaren. Ik ben promotie-onderzoek gaan doen naar de behandeling van angststoornissen bij ouderen. Dat is nu bijna 25 jaar geleden en dat was en is nog steeds een niche binnen de ouderenpsychiatrie. Het contrast met wetenschappelijk onderzoek tussen ouderen met depressies en met angst-, dwangstoornissen en/of PTSS is gigantisch. Om een voorbeeld te geven. We hebben kort geleden een cochrane systematische review en meta-analyse naar cognitieve gedragstherapie en angst-, dwangstoornissen en PTSS gepubliceerd. Wereldwijd heb je het dan over een handjevol studies met in totaal ongeveer 1.200 patiënten. Studies naar sociale angststoornissen of dwangstoornissen zijn er niet. Het is nog steeds schrijnend hoe weinig er bekend is over de behandeling van deze stoornissen bij ouderen. Daarnaast worden ouderen met angst- en depressieve stoornissen veel minder vaak gericht behandeld daarvoor in vergelijking met jongere volwassenen met deze stoornissen. Vaak spelen vooroordelen en stereotiepe opvattingen over ouderen daar een rol bij. Werk aan de winkel dus. Daarmee heb je mijn beweegreden wel te pakken.

Wat hoop je met jouw voorzitterschap te kunnen bereiken de komende vier jaar?

Wat ik hoop is dat we bij beleidsmakers voor elkaar krijgen dat men de oudere doelgroep bij beleidskeuzes niet vergeet. Uiteraard moet je investeren in het verbeteren van de psychische zorg voor kinderen en jeugdigen. Het is een groot onrecht dat de jeugdggz los is georganiseerd van de rest van de ggz. Echter, niet investeren in een goede ggz voor ouderen heeft als risico dat zorgconsumptie sterk zal stijgen, zeker nu door demografische ontwikkelingen het aantal ouderen in onze samenleving snel stijgt. Met een eenvoudige studie hebben wij laten zien dat als je ouderen met depressie een goede psychologische behandeling aanbiedt in de huisartspraktijk dit per oudere patiënt tot een kostenbesparing kan leiden die kan oplopen tot ‚Ǩ1.500,- per persoon (zowel afname in zorg- als maatschappelijke kosten). Naast het benadrukken van belang voor goede ggz voor ouderen, hoop ik het netwerk met collega-verenigingen zoals Verenso, de NVKG, de vereniging Gerontopsychiatrie, de V&V en de LHV te versterken. Ik denk dat het goed als de ouderenpsychiater een constructieve rol speelt in de gehele ketenzorg, dus niet alleen de S-GGZ en “achterkant” daarvan, de verpleeghuizen, maar ook aan de “voorkant” richting de 1e lijn en de huisarts.

Heb je tot slot nog tips of aanbevelingen voor artsen in opleiding die geïnteresseerd zijn in de ouderenpsychiatrie?

Lees de oraties van de hoogleraren in Nederland die zich met ouderenpsychiatrie bezighouden. Dat is een handjevol, dus daar ben je zo doorheen en het is inspirerend om de visies te lezen van bijvoorbeeld Roos van de Mast, Richard Oude Voshaar, Eric van Exel, Bas van Alphen. Mijn eigen oratie heet “oud geleerd, oud gedaan”.  En binnenkort komt de oratie van Arjan Videler.